مىگويد : در ميان مردم مشهور است كه جمع‌كنندهء قرآن عثمان است ولى چنين نيست ، بلكه عثمان از اختلافى كه در ميان اهل شام و اهل عراق در قرائت حروف و كلمات قرآن به وجود آمده بود ، به ترس و وحشت افتاد و مردم را وادار كرد كه قرآن را با يك قرائت و با همان روشى كه خود او و عده‌اى از مهاجر و انصار اختيار كرده بودند ، بخوانند . « 1 » ( 1 ) - مؤلف : اما اين كه عثمان ، همهء مسلمانان را به يك قرائت جمع كرد و آن همان قرائتى بود كه در ميان مسلمانان معمول و متعارف بوده ، با « تواتر » و نقل‌هاى يقين‌آور از خود رسول خدا اخذ شده بود و او از اين راه مسلمانان را از قرائت‌هاى ديگرى كه مبتنى بر احاديث بىاساس ( نزول قرآن با حروف هفت‌گانه ) بود ، منع و جلوگيرى كرد . آرى ، اين اقدام و عمل عثمان شايسته بود و لذا مورد انتقاد هيچ‌يك از مسلمانان واقع نشد ، زيرا همان اختلاف در قرائت سبب اختلاف بيشترى در ميان مسلمانان و موجب پاشيده شدن صفوف آنان و درهم ريختن پايه‌هاى اتحاد و يگانگى پيروان قرآن مىشد و بلكه اين اختلاف و تشتت به جايى مىرسيد كه عده‌اى از مسلمانان عدهء ديگر را تكفير و تفسيق كنند . در صفحات گذشته به رواياتى نيز اشاره شد كه رسول خدا از اختلاف در قرآن شديدا نهى نموده است . بنابراين ، روش عثمان در اين مورد جاى رد و انكار و مورد خدشه و ايراد نيست ، ولى آنچه دربارهء اين موضوع سبب ايراد و انتقاد از عثمان شده است ، مسئله سوزاندن قرآن‌هاست كه به وسيلهء خود او صورت گرفته و به مردم شهرها نيز اين دستور را صادر كرده است . آرى ، عده‌اى از مسلمانان در اين موضوع به عثمان اعتراض كردند تا جايى كه او را « حرّاق المصاحف » يعنى سوزانندهء قرآن‌ها ، ناميدند . نتيجه از همهء آن چه در اين بخش و بخش قبلى راجع به تحريف قرآن آورديم به طور كلى بر مىآيد كه داستان تحريف قرآن يك داستان واهى ، بىاساس و سخن خرافى است و شخص عاقل يك چنين داستان را قبول و باور نمىكند مگر آن كه در اطراف اين موضوع تحقيق و تدبّر ننمايد و يا افرادى كه

--> ( 1 ) اتقان ، نوع 18 ، ج 1 / 103 .